Co DHA robi w mózgu dziecka?
Kwas dokozaheksaenowy (DHA) jest głównym kwasem omega-3 w błonach komórek nerwowych i w siatkówce. Odpowiada za płynność błon, a przez to za sprawność przekazywania sygnałów między neuronami¹. Najszybsze gromadzenie DHA w mózgu przypada na ostatni trymestr ciąży i pierwsze dwa lata życia, ale proces trwa przez cały okres przedszkolny i szkolny². Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności uznaje, że DHA przyczynia się do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mózgu przy spożyciu 250 mg dziennie u osób dorosłych, a u dzieci wspiera prawidłowy rozwój wzroku³.
Co mówią badania o uwadze i pamięci?
Wyniki badań nie dają jednoznacznej odpowiedzi. W kilku badaniach dzieci, które na co dzień jadły mało ryb, po suplementacji DHA osiągały nieco lepsze wyniki w czytaniu i testach uwagi. Efekty były jednak niewielkie i nie obserwowano ich u dzieci, których dieta już wcześniej dostarczała odpowiednią ilość składników odżywczych².
Przeglądy badań nie potwierdzają, że dodatkowe kwasy omega-3 poprawiają pamięć u zdrowych przedszkolaków, którzy prawidłowo się odżywiają. DHA jest ważny dla rozwoju dziecka, dlatego warto zadbać o jego odpowiednią ilość w diecie i uzupełnić ewentualne niedobory. Większa dawka nie oznacza jednak lepszych efektów ani nie sprawi, że dziecko będzie inteligentniejsze.
Ile omega-3 potrzebuje przedszkolak?
Polskie normy żywienia przewidują dla dzieci po 2. roku życia około 250 mg DHA i EPA dziennie, co odpowiada dwóm porcjom tłustej ryby morskiej w tygodniu⁴. Badania spożycia pokazują, że polskie dzieci w wieku przedszkolnym dostają średnio wielokrotnie mniej, bo ryby pojawiają się na talerzu rzadko albo w formie paluszków z niewielką zawartością omega-3². To właśnie ta luka, nie "wzmacnianie" mózgu, jest realnym powodem, dla którego temat w ogóle istnieje.
Skąd brać DHA, gdy dziecko nie je ryb?
Najpierw z jedzenia: łosoś, makrela, śledź, sardynki, także w postaci pasty czy kotlecików, gdzie smak jest łagodniejszy. Siemię lniane i orzechy włoskie dostarczają kwasu ALA, z którego organizm tworzy DHA tylko w kilku procentach, więc nie zastępują ryb w pełni¹. Gdy ryby nie wchodzą do menu, rozsądnym uzupełnieniem są preparaty zawierające omega-3 dla dzieci, czyli tran, oleje rybie lub olej z mikroalg w kroplach, kapsułkach do żucia albo żelkach. Dla dziecka z alergią na ryby olej z alg jest jedyną bezpieczną opcją.
Jak porównać preparaty?
Patrz na zawartość DHA i EPA w porcji, nie na objętość butelki czy liczbę żelków. Dwa produkty "omega-3 dla dzieci" potrafią różnić się dawką DHA pięciokrotnie. Sprawdź też witaminę D i A w składzie, żeby nie dublować ich z osobnym preparatem, oraz formę: płyn daje najwięcej DHA w porcji, żelki najmniej⁴. Porównania takie jak ranking suplementów z omega-3 zestawiają dostępne w Polsce preparaty właśnie pod kątem dawki DHA, formy i kosztu dziennej porcji, co ułatwia odsianie produktów, w których omega-3 jest głównie hasłem na opakowaniu.
Czego nie oczekiwać?
Szybkiej poprawy ocen, spokojniejszego dziecka po tygodniu ani "lepszej pamięci" u przedszkolaka, który je zróżnicowanie i rozwija się prawidłowo. Omega-3 to element diety, nie środek na koncentrację. Jeśli problemy z uwagą są nasilone i utrzymują się w różnych sytuacjach, rozmowa z pediatrą lub psychologiem dziecięcym jest ważniejsza niż jakikolwiek suplement.
Co warto zapamiętać?
DHA buduje mózg i siatkówkę, a w Polsce większość dzieci dostaje go za mało. Najpierw dwie porcje tłustej ryby tygodniowo, dopiero potem preparat, dobrany według zawartości DHA w porcji. I realistyczne oczekiwania: uzupełnienie niedoboru tak, a poprawa inteligencji nie.
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.
Źródła
1. Kolanowski W. Wpływ wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 na rozwój dzieci. Forum Pediatrii Praktycznej, 2018, aktualizacja 2026. https://forumpediatrii.pl/artykul/wplyw-wielonienasyconych-kwasow-tluszczowych-omega-3-na-rozwoj-dzieci
2. Richardson A.J. i wsp. Docosahexaenoic acid for reading, cognition and behavior in children aged 7-9 years: a randomized, controlled trial (the DOLAB Study). PLoS ONE, 2012. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0043909
3. European Food Safety Authority. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to DHA. EFSA Journal, 2010. https://www.efsa.europa.eu/
4. Jarosz M. i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - PIB, 2020. https://ncez.pzh.gov.pl/
